Spora część maluchów ma problemy ze sprzątaniem. Trudno im się dziwić – także wielu dorosłych nie lubi tego obowiązku. Jednak im prędzej się z nim oswajamy, tym mniejszym jest kłopotem. Jak więc nauczyć dziecko sprzątania po sobie? Naukę trzeba zacząć jak najwcześniej.

Dlaczego dziecko nie sprząta?

Niestety, niezwykle często zdarza się, że po skończonej zabawie rodzice wyręczają malucha ze sprzątaniem. Po aktywnościach, które pochłonęły dużo energii, dzieci często nie mają ochoty i sił na uporządkowanie zabawek. Rozkazy i krzyki, aby pociecha posprzątała pokój, nic nie dadzą. Maluch może nie wiedzieć, od czego zacząć i jak to zrobić, więc w rezultacie jest przestraszony i zdezorientowany. Niejednokrotnie sam rodzic nie daje dobrego przykładu, a dzieci są bardzo dobrymi obserwatorami i powtarzają zachowania opiekunów. Jeśli więc chcesz nauczyć swoją pociechę dbania o czystość wokół siebie, to zacznij już teraz – bądź dobrym przykładem. Skorzystaj też z poniższych metod.

Sposoby na to, by dziecko zaczęło sprzątać

1. Daj przykład!

Jeśli nie chcesz, aby dziecko robiło bałagan, to również dbaj o prządek. Ta zasada powinna dotyczyć wszystkich domowników, ponieważ dzieci są niezwykle uważnymi obserwatorami i bardzo szybko wychwycą niekonsekwencję. Oprócz tego nie zniechęcaj pociechy zbytecznym marudzeniem – maluch w mig zapamięta, że sprzątanie jest męczącym i trudnym obowiązkiem, który ogranicza wszelkie przyjemności i źle się kojarzy.

2. Wczesna nauka sprzątania

Nikt nie rodzi się z umiejętnością sprzątania – trzeba sobie ją wypracować. Dlatego najlepiej uczyć jej od najmłodszego. Już dwulatek może segregować swoje klocki czy porozrzucane skarpetki. Zależnie od wieku dziecka można zakres obowiązków stopniowo zwiększać. Dodatkowo można zakupić specjalne narzędzia do sprzątania dostosowane do wzrostu i małych rączek pociechy.

3. Zadanie podzielone na kilka części

Kiedy dajesz dziecku ogólne polecenia, na przykład „Posprzątaj w pokoju!”, to musisz liczyć się z tym, że bałagan będzie taki, jak był wcześniej. Maluch pozostawiony bez sprecyzowanych informacji, zupełnie tak, jak dorosły, jest zdezorientowany i nie wie, jaką czynność ma wykonać pierwszą. Najlepiej podzielić zadanie na poszczególne etapy z jasnymi i łatwymi do osiągnięcia celami. W tym celu można stworzyć kartę motywacyjną z listą lub rysunkami czynności do wykonania i przy każdym wykonanym zadaniu przyklejać na przykład uśmiechniętą buźkę. Każdy ukończony w ten sposób etap da dziecku radość i poczucie spełnienia.

4. System pudełkowy

Dobrze zorganizowany pokój to recepta na szybsze sprzątanie zabawek. Wystarczą kolorowe pudełka i kosze na zabawki. Ważne, żeby schowki były dostępne dla dziecka i odpowiednio oznaczone, na przykład poprzez obrazki lub podpisy. Dziecko może te obrazki namalować samo – idealnymi pomocami mogą być książeczki dla najmłodszych: „W domu. Pierwsze słowa” oraz „Zabawki. Koloruję i wiem” z serii Akademia Mądrego Dziecka. Pierwsza pozycja zawiera kartonowe ruchome elementy i podpisane przedmioty z najbliższego otoczenia malucha, a druga to kolorowanka, która nie tylko poszerzy wiedzę o świecie, a także rozwinie sprawność manualną pociechy. Takie rysunki wprost z kolorowanki można wyciąć i nakleić na pudełka, szafy czy koszę. Dzięki temu dziecko samo zaangażuje się w tworzenie oznaczeń!

5. System nagród

Dobrze jest motywować małego człowieka poprzez pochwały, ponieważ z pewnością doda to mu zapału do dalszej pracy. Nawet najbardziej oporny na sprzątanie maluch z chęcią przystanie na nagrodę za uporządkowanie zabawek. W tym przypadku należy zwrócić uwagę nie tylko na atrakcyjność nagrody, lecz także na jej pożyteczność. Nie chodzi więc o pieniądze czy słodycze – maluch może zacząć sprzątać interesownie. Dobrym motywatorem dla wszystkich sprzątających jest po prostu rodzinne spędzanie czasu, na przykład wyjście do kina czy wypad za miasto. Najważniejsze, aby nagradzać dodatkowe działania dziecka, a nie tylko codzienne obowiązki.

6. Zasada jednej zabawki

Jednym ze skuteczniejszych sposobów walki z bałaganem w dziecięcym pokoju jest zasada bawienia się jedną zabawką. Polega ona na tym, że gdy maluch skończy się bawić zabawką, musi odłożyć ją na miejsce, aby wziąć do ręki kolejną. Aby ułatwić dziecku wprowadzenie w życie tej zasady, najlepiej ograniczyć liczbę rzeczy w pokoju dziecka. 

7. Wspólne sprzątanie

Maluchy nie znoszą same robić porządków i uważają tę czynność za nadzwyczaj nudną. Niemniej jednak wspólne sprzątanie z mamą lub tatą może zamienić się w zachwycającą atrakcję. Dodatkowo jest to doskonała metoda na zacieśnienie więzi z dzieckiem i zaszczepienie u maluchów zasad zachowania porządku w otoczeniu.

8. Dzień sprzątania

Warto wykorzystać jeden dzień w tygodniu na generalne sprzątanie. Taki rytuał nauczy Twoją pociechę odpowiedzialności, systematyczności oraz pozwoli zrozumieć, że porządkowanie jest czymś tak naturalnym, jak wieczorna kąpiel.

9. Przyjemne z pożytecznym

Czy sprzątanie poprzez zabawę jest możliwe? Oczywiście! Najłatwiej włączyć muzykę i w rytm tanecznych hitów wspólnie z dzieckiem umyć podłogę czy odkurzyć dywan. Oprócz tego dobrym pomysłem jest też sprzątanie na czas. Opiekun może pilnować czasu z zegarkiem w ręku, a dziecko bić rekordy w układaniu książek na półce czy wrzucaniu klocków do pudełka. W nabieraniu nawyków sprzątania po sobie może również służyć gra planszowa „Tomcio i wiosenne porządki”. Dzięki niej maluch uczy się też kształtów i kolorów oraz pracy w grupie.

jak nauczyć dziecko sprzątać? zagraj w grę

10. Obowiązki dla wszystkich

Warto poświęcić trochę czasu na wspólną rozmowę i sprawiedliwe wydzielenie każdemu domownikowi obowiązków. Jeśli dziecko zostanie w nim uwzględnione, poczuje się docenione i wyróżnione.

Maluch może wyrządzić kilka szkód podczas sprzątania lub nie uporządkować wszystkich rzeczy dokładnie, jednak mimo wszystko wyrabia w sobie dobre nawyki. Pamiętaj o tym i zanim znowu zechcesz wyręczyć swoje dziecko, pozwól mu samodzielnie uporać się z jego obwiązkami.

*

Do stworzenia tego artykułu wykorzystaliśmy wskazówki zaczerpnięte między innymi z książki ,,Montessori w Twoim domu” Simone Davies (Wydawnictwo Bukowy Las).