Lęk i strach są naturalną częścią ludzkiego życia. U maluchów przejawiają się różnie w zależności od wieku i rozwoju dziecka. Jednym z nich jest lęk przed ciemnością. Jeśli zastanawiasz się, jak świadomie i odpowiedzialnie działać w sytuacji, gdy dziecko boi się ciemności, to odpowiedź na to pytanie znajdziesz w poniższym artykule.

Skąd u dzieci bierze się lęk przed ciemnością?

Według Norberta Sillamy lęk określa się jako stan złego samopoczucia, który wywołany jest niejasnym odczuciem bliskiego niebezpieczeństwa*. Lęk przed ciemnością pojawia się, kiedy dziecko jest w wieku 3-4 lat, i przeważnie trwa do osiągnięcia przez dziecko wieku 6-7 lat. Wiąże się z jego rozwojem, można jednak wyszczególnić jego różne przyczyny:

  • wzbudzanie w dziecku strachu przed ciemnością;
  • zostawianie malucha (w porze snu) w ciemnym pomieszczeniu;
  • oglądanie strasznych bajek pełnych agresji czy przemocy lub słuchanie historii o duchach i potworach.

Jak pomóc dziecku, które boi się ciemności?

  • Oswajaj dziecko z ciemnością przez zabawę, np. teatrzyk cieni, pokaz slajdów na ścianie. Pomocne będą również książki z serii „Opowieści z dreszczykiem” wydawnictwa HarperCollins, takie jak „Straszne opowieści Maszy” czy „Disney. Opowieści z dreszczykiem”. Ulubieni bohaterowie, historie pełne humoru i empatii oraz ciekawa, świecąca w ciemności okładka z pewnością pomogą maluchowi radzić sobie ze swoim strachem.
  • Zadbaj o to, aby w dziecięcym pokoju panował przynajmniej półmrok – możesz włączyć małą lampkę, nakleić na suficie fluorescencyjne gwiazdki czy zostawić uchylone drzwi. Warto też poszukać z dzieckiem strażnika snu, czyli maskotki z wbudowaną latarką lub projektorem, która będzie chronić go w nocy przed niebezpieczeństwem.
  • Ucz dziecko, jak radzić sobie ze strachem, i wspieraj je w trudnych sytuacjach, np. towarzysząc mu przy zasypianiu. Jeśli Twoja pociecha nie może zasnąć, zamiast usilnego odwoływania się do logiki i tłumaczenia, że duchy i potwory nie istnieją, lepiej wspólnie przeszukajcie pokój, aby uspokoić malucha. Sen powinien kojarzyć się mu z relaksem i bezpieczeństwem, a nie ze stresem. Możesz też sięgnąć z maluchem po książkę z serii „Akceptuję, co czuję” – „Strach”.
  • Rozmawiaj z dzieckiem o rzeczach, których się boi. Pamiętaj, że kluczem do sukcesu jest zrozumienie swojej pociechy. Nigdy nie strasz go ciemnością i unikaj wyśmiewania lęków i obaw. Trzeba pozwolić odczuć maluchowi, że go wspierasz, a jego odczucia są zupełnie naturalne i ważne.
  • Wybieraj bajki na dobranoc, które są dostosowane do wieku i rozwoju emocjonalnego dziecka. Najlepsze w tym przypadku będą bajki terapeutyczne, których zadaniem jest przezwyciężanie i redukowanie lęków. Ich zasadniczą cechą jest to, że główny bohater znajduje się w trudnej sytuacji, a mały czytelnik może się z nim utożsamiać.
  • Ogranicz bodźce zewnętrzne powodujące stres u Twojej pociechy. Unikaj kłótni, częstego zmieniania miejsca pobytu dziecka czy obarczania go problemami dorosłych. Oczywiście, z niektórymi sytuacjami, takimi jak np. narodziny rodzeństwa, trudniej jest sobie poradzić. Jeśli jednak postępowanie opiekunów będzie prawidłowe, maluch szybciej odnajdzie się w nowej rzeczywistości.
  • Chwal dziecko za odwagę. Na początku możesz stosować małe nagrody, aby docenić jego starania.

Nie taka ciemność straszna…

Co jeszcze możesz zrobić, żeby dziecko nie bało się ciemności? Tu przede wszystkim liczy się Twoja kreatywność. Oswajanie nocy i mroku z nią związanego może także odbywać się poprzez wieczorne wyjścia na spacer czy wspólne obserwowanie gwiazd i księżyca przez okno. Pamiętaj, że zanim lęk przed ciemnością całkiem zniknie, może upłynąć dużo czasu. Zatem warto uzbroić się w cierpliwość oraz okazywać maluchowi szacunek i zrozumienie.

* N. Sillamy, Słownik psychologii, wyd. „Książnica”, Katowice 2002, s. 138.